جستجو :
اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَن صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَ في كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِداً وَ ناصِراً وَ دَليلاً وَ عَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً
امروز: ۱۴۰۱ جمعه ۲۸ مرداد


 
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دوازدهم: «خلوص»؛ جلسۀ پنجم
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دوازدهم: «خلوص»؛ جلسۀ چهارم
  • انتشار جلد ششم مجموعۀ سیروسلوک؛ «تحلیه»
  • پیام به کنگرۀ شهدای روحانیّت
  • عرضه تألیفات معظّم‌له در نمایشگاه کتاب تهران و نمایشگاه مجازی
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دوازدهم: «خلوص»؛ جلسۀ سوم
  • پیام به نشست ستاد تفسیر قرآن کریم استان اصفهان 15/1/1401
  • اطلاعیه عید فطر 1401
  • اطلاعیّۀ میزان فطره و کفّارۀ در سال 1401

  • -->

    عنوان درس: 1- اگر کسی که می‌داند خوابیده است ولی نمی‌داند در حال نماز خوابش برده یا بعد از اتمام نماز 2- اگر در حال نماز، مسجد نجس بشود
    موضوع درس:
    شماره درس: 203
    تاريخ درس: ۱۳۹۸/۱۱/۲۸

    متن درس:

    أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي.

     

    بحث دیروز دربارۀ مسئله­ای بود که ناقص ماند و بنا شد که امروز دربارۀ آن صحبت کنم.

    مسئله 41 از مبطلات نماز:

    لو علم بأنه نام اختیارا و شک فی أنه هل أتم الصلاة ثم نام أو نام فی أثنائها بنى على أنه أتم ثم نام، وأما إذا علم بأنه غلبه النوم قهرا وشک فی أنه کان فی أثناء الصلاة أو بعدها وجب علیه الإعادة، وکذا إذا رأى نفسه نائما فی السجدة وشک فی أنها السجدة الاخیرة من الصلاة أو سجدة الشکر بعد إتمام الصلاة، ولا یجری قاعدة الفراغ فی المقام.

    مسئله اینست که می­داند که خوابیده است اما نمی­داند که در نماز بوده یا بعد از نماز، پس بگوید بعد از نماز بوده است؛ زیرا قاعدۀ فراغ می­گوید نمازی که به جا آورده، صحیح است.

    و یا اینکه می­داند خوابیده است اما شک دارد که در اثنا بوده یا بعد از آن. می­فرمایند اینجا اعاده دارد.

    مرحوم سید یک جمله دارند که هم دلیل بر مسئلۀ قبل و هم دلیل بر دو مسئلۀ بعد است. می­فرمایند «و لا یجری قاعدة الفراغ».

    صورت اول قاعدۀ فراغ دارد اما صورت دوم و سوم، قاعدۀ فراغ ندارد، بنابراین در آن صورت اول، نماز درست است اما در صورت دوم و سوم نماز باطل است؛ زیرا دلیلی بر صحت نداریم. وقتی دلیل بر صحت نداریم، قاعدۀ اشتغال به ما می­گوید که نمی­دانی نماز را خواندی یا نه، پس باید دوباره بخوانی.

    فرمایش مرحوم سیّد در هر سه مسئله خوب است. در مسئلۀ اول قاعدۀ فراغ دارد و در مسئلۀ دوم و سوم قاعدۀ فراغ ندارد و نمی­داند فارغ شده یا نه. در مسئلۀ اولی که دیروز خواندیم، نماز صحیح است و در مسئلۀ دوم و سوم، نماز باطل است؛ برای اینکه قاعدۀ فراغ ندارد.

    اولاً مسئله معلوم است و ثانیاً این سه مسئله مورد احتیاج نیست. لذا اگر اصلاً این مسئلۀ 40 و 41 را نفرموده بودند، چون مسئلۀ غیرمبتلابه است و یک مسئلۀ فرضی فقهی است، خیلی خوب بود. مخصوصاً که مسئله هم مسئلۀ واضحی است و یک قاعدۀ کلی اینکه اگر شک بعد از نماز باشد، نماز درست است به قاعدۀ فراغ؛ و اگر شک در وسط نماز است، نماز باطل است، برای اینکه قاعدۀ اشتغال به ما می­گوید اشتغال یقینی، برائت یقینی.

     

    مسئله 42:

    إذا کان فی أثناء الصلاة فی المسجد فرأى نجاسة فیه فإن کانت الازالة موقوفة على قطع الصلاة أتمها ثم أزال النجاسة وإن أمکنت بدونه بأن لم یستلزم الاستدبار ولم یکن فعلا کثیرا موجبا لمحو الصورة وجبت الازالة ثم البناء على صلاته.

    این مسئله مبتلابه است. اینکه اگر دید مسجد نجس شده است، مثلاً بچه بول کرده است؛ در اینجا واجب است که تطهیر کند. واجب فوری هم هست و نمی­تواند تأخیر بیندازد. برای اینکه در اصول گفتیم که قاعدۀ فور، قاعده­ای مسلّم است و من جمله مصداقش اینست که اگر ببیند مسجد نجس است، مثلاً سگی در مسجد هست، آنگاه بیرون کردن سگ واجب فوری است. اگر مسجد را نجس کرده، بعد از اینکه سگ را بیرون کرد، باید این مسجد را تطهیر کند. حال اگر می­­تواند خودش و اگر نمی­تواند کمک بگیرد و بالاخره مسجد را تطهیر کند. حال اگر در وسط نماز پیدا شد؛ یعنی نماز می­خواند و ببیند گربه بول کرد و فرار کرد. حال این چه کند؟!

    مرحوم سیّد می­فرمایند واجب فوری است، لذا اگر می­تواند در نماز تطهیر کند، پس تطهیر کند، به شرط اینکه فعل کثیر نشود و او را از صورت قبله و از صورت نماز برنگرداند. و اما اگر نمی­شود نماز را تمام کند و بعد مسجد را تطهیر کند. اما محشین بر عروه و خیلی­ها می­گویند نماز را بشکند و مسجد را تطهیر کند و بعد دوباره نماز بخواند.

    این اختلاف برای اینست که مرحوم سیّد می­گویند این فور که در ازالۀ نجاست است، فور عقلی نیست بلکه فور عرفی است. و چون فور عرفی است، اگر کسی در وسط نماز است و نماز را بخواند و بعد تسامح نکند و مسجد را تطهیر کند، عرفاً می­گویند مسجد را تطهیر کرد. اما غیر مرحوم سیّد می­گویند نه، اگر مثلاً در وسط نماز است و رکعت دوم است، تا بخواهد نماز را بخواند فوریت ازالۀ نجاست از بین می­رود و وجوب ازالۀ نجاست مقدم است بر قطع نماز؛ بنابراین قطع نماز کند و آن واجب را به جا بیاورد و بعد دوباره نماز کند.

    این فرمایش مرحوم سیّد است و دلیلی که مرحوم سید یا محشین بر عروه دارند.

    عبارت اینست که:

    إذا کان فی أثناء الصلاة فی المسجد فرأى نجاسة فیه فإن کانت الازالة موقوفة على قطع الصلاة أتمها ثم أزال النجاسة وإن أمکنت بدونه بأن لم یستلزم الاستدبار ولم یکن فعلا کثیرا موجبا لمحو الصورة وجبت الازالة ثم البناء على صلاته.

    می­فرمایند نماز را تمام کند برای اینکه اگر نماز را بشکند، کار حرامی است و همچنین ازالۀ نجاست هم نکند کار حرامی است و شکستن نماز مهمتر از اینست که صبر کند. یا اینکه اینقدر تأخیر ضرر به فور نمی­زند. لذا می­فرمایند «أتمها ثم أزال النجاسة وإن أمکنت بدونه بأن لم یستلزم الاستدبار ولم یکن فعلا کثیرا موجبا لمحو الصورة وجبت الازالة ثم البناء على صلاته»؛ اگر بتواند در وسط نماز اضالۀ نجاست کند، در وسط نماز تطهیر کند، و اما اگر در وسط نماز نمی­تواند و برای تهیۀ آب باید پشت به قبله کند، معلوم است که نمی­شود، لذا نماز را تمام کند؛ اما محشین بر عروه می­گویند نماز را بشکن.

    دلیلی نداریم بر اینکه شکستن نماز حرام است، و فقط اجماع است. اجماع است که از موارد متفرق به دست آوردند که شکستن نماز حرام است؛ لذا مثلاً اگر در بزنند و یا بچه در حال افتادن است، سابقاً نگفتند نماز را بشکن، بلکه گفتند الله اکبر بگو به عنوان دعا و ذکر و توجه بده تا در را باز کنند یا بچه را نجات دهند. در اینگونه چیزها می­گویند شکستن نماز حرام است و باید امر مهمی باشد تا بتواند نماز را بشکند. اما دلیلی بر حرمت شکستن نماز نداریم. اگر کسی با اجماعات و تسلّمات بگوید، قدر متیّقنش اینست که بیخود نماز را بشکند، مثلاً حال ندارد و نمازش را بشکند، اما بیش از اینها نمی­توانیم بگوییم شکستن نماز حرام است. حال اگر دوَران امر شد بین وجوب و حرامی؛ مشهور در میان اصحاب گفتند اگر امر ضروری جلو بیاید، می­تواند نماز را بشکند. گفتند مثلاً بچه در حال افتادن است، در اینجا نماز را بشکن. یا در هنگام در زدن، یک دفعه امر ضروری است و آنها که گفتند نمی­تواند بگوید الله اکبر، گفتند نماز را بشکن. گفتند شکستن نماز حرام است، مگر اینکه یک امر ضروری جلو بیاید. اگر اینطور باشد، دوَران امر می‌شود در مسئلۀ ما بین ازالۀ نجاست و بین قطع نماز؛ بنابراین ازالۀ نجاست واجب و قطع نماز حرام است. آنگاه ازالۀ نجاست مقدم بر آن حرمت است. علی کل حالٍ این فرمایش مرحوم سیّد «رضوان­الله­تعالی­علیه» فرمایش خوبیست و اینکه اگر بتواند واجب است که ازالۀ نجاست از مسجد کند، اما اگر در بین نماز است، مانعی ندارد که نماز را تمام کند و بعد از نماز ازالۀ نجاست کند.

    این جمله­ای که مرحوم سید گفتند فرض شاذی است و ممکن است و روایتی از سنّی­ها هست که پیغمبر اکرم در وسط نماز نخاعه یعنی آب دماغ دیدند، آنوقت جلو رفتند و آب دماغ را پاک کردند و عقب عقب آمدند و نماز را تمام کردند. گفتند پس در وسط نماز اگر صورت نماز از بین نرود، می­تواند تطهیر نجاست کند و پیغمبر اکرم تطهیر کثافت کردند، پس تطهیر نجاست هم به طور اولی. اما معلوم است که حق نداریم چنین روایتی را نسبت به پیغمبر اکرم دهیم و روایتی هم شیعه نقل کرده و بهترین حرفها در مسئله اینست که ازالۀ نجاست در مسجد واجب است. قطع نماز به واسطۀ تسلّمات حرام است. دورَان امر بین آن وجوب و این حرام است، پس چه کند؟!

    مرحوم سید می­گویند قطع نماز نکند و ضرر به فوریت ازالۀ نجاست نمی­زند و اینقدر تأخیر طوری نیست. بنابراین نماز را تمام کند و بعد هم ازالۀ نجاست کند. ممکن است کسی بگوید مخیّر است بین اینکه اگر بشود نماز را بشکند و در وسط نماز ازالۀ نجاست کند، مخیّر است که ازالۀ نجاست کند و نماز را بعد بخواند و یا مخیر است بین شکستن نماز و ازالۀ نجاست و یا ادامۀ نماز و بعد هم ازالۀ نجاست.

     

    مسئله 43:

    ربما یقال بجواز البکاء على سید الشهداء ـ أرواحنا فداه ـ فی حال الصلاة، وهو مشکل.

    مسئله گریه کردن در نماز برای اهل بیت یا برای امام حسین «سلام­الله­علیه» است. مثلاً روز شهادت حضرت زهراست و به نماز می­ایستد و مصائب حضرت زهرا به یادش می­اید و گریه می­کند. آیا می­تواند یا نه؟!

    مفصل در این باره صحبت کردیم و اینجا تکرار می­کنیم.

    ما در باب خنده گفتیم آنچه دلیل داریم، اینست که قهقهه نماز را باطل می­کند برای اینکه محو صورت نماز است و اما غیر قهقهه نماز را باطل نمی­کند، برای اینکه دلیلی بر فساد نداریم.

    راجع به گریه گفتیم گریه­ای که صورت نماز را محو کند، نماز را باطل می­کند. گفتیم فرق نمی­کند بین اینکه گریه برای میّتش باشد یا برای عزاداری و یا برای خوف از خدا باشد؛ اگر او را از صورت نماز بیرون ببرد، این گریه جایز نیست. اما گفتیم غیر از این گریه مثل اشک ریختن مطلقا نماز را باطل نمی­کند، لذا اگر برای میّت باشد، نماز باطل نیست ولو از اول نماز تا آخر نماز اشک بریزد، صورت نماز از بین نمی­رود. اگر برای خدا و راز و نیاز باشد، خیلی ثواب دارد و اگر برای امام حسین و برای عترت باشد، خیلی ثواب دارد. اشک ریختن در نماز و غیر نماز برای اهل بیت و مظلومی اهل بیت بسیار ثواب دارد، اما اگر او را از نماز بیرون ببرد و ماحی صورت صلاة باشد، آن ماحی صورت صلاة نماز را باطل می­کند، حالی برای خدا باشد یا برای امام حسین یا برای میّتش باشد؛ و اما اگر ماحی صورت صلاة نباشد و اشک ریختن باشد برای میّتش هم باشد طوری نیست ولو اینکه خیلی باشد. اگر هم برای خدا باشد، معلوم است که راز و نیاز با خدا خیلی ثواب دارد و اگر برای امام حسین باشد، معلوم است که «من بکی أو أبکی أو تباکی وجب علیه الجنة»، در نماز باشد همین است و در خارج از نماز هم باشد، همین است. لذا فرمایش مرحوم سید تقریباً روی عرض ما سالبه به انتفاء موضوع است. اما به جای «و هو مشکل» باید فرموده باشند «إن کان البکاء خرجه عن الصلاة ماحی لصورة الصلاة»، هرگریه‌ای نماز را باطل می­کند و اما اگر دمع یعنی اشک ریختن باشد، نماز باطل نیست؛ آنگاه اگر برای دنیا باشد ثواب ندارد و اگر برای اخرت باشد ثواب زیادی دارد و اگر برای امام حسین و اهل بیت باشد، ثوابش از گریۀ از خوف خدا هم خیلی بالاتر است.

    و صلّی الله علي محمّد وَ آل محمّد

    چاپ دانلود فايل صوتي
    احکام
    اخلاق
    اعتقادات
    اسرار حج
    مناسک حج
    صوت
    فيلم
    عکس

    هر گونه استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع بلامانع می باشد.
    دفتر مرجع عاليقدر حضرت آية الله العظمى مظاهری «مدّظلّه‌العالی»
    آدرس دفتر اصفهان: خيابان عبد الرزاق – کوی شهيد بنی لوحی(16) – کوچۀ مدرسۀ قدسیه – پلاک(22) - کد پستی : 99581 - 81486
    تلفن : 34494691 -031          نمابر: 34494695 -031
    آدرس دفتر قم :خیابان شهدا(صفائیه)- کوی ممتاز- کوچۀ شماره 1(لسانی)- انتهای بن‌بست- پلاک 41
    تلفن 37743595-025 کدپستی 3715617365