جستجو :
اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَن صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَ في كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِداً وَ ناصِراً وَ دَليلاً وَ عَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً
امروز: ۱۴۰۱ جمعه ۲۱ مرداد


 
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دوازدهم: «خلوص»؛ جلسۀ پنجم
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دوازدهم: «خلوص»؛ جلسۀ چهارم
  • انتشار جلد ششم مجموعۀ سیروسلوک؛ «تحلیه»
  • پیام به کنگرۀ شهدای روحانیّت
  • عرضه تألیفات معظّم‌له در نمایشگاه کتاب تهران و نمایشگاه مجازی
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دوازدهم: «خلوص»؛ جلسۀ سوم
  • پیام به نشست ستاد تفسیر قرآن کریم استان اصفهان 15/1/1401
  • اطلاعیه عید فطر 1401
  • اطلاعیّۀ میزان فطره و کفّارۀ در سال 1401

  • -->

    عنوان درس: حرف زدن عمدی در حال نماز
    موضوع درس:
    شماره درس: 192
    تاريخ درس: ۱۳۹۸/۱۱/۱۲

    متن درس:

    أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي.

     

    مرحوم سید می­فرماید: الخامس تعمد الکلام بحرفین ولو مهملین غیر مفهمین بالمعنی أو بحرف واحد بشرط کونه مفهماً بالمعنی نحو (ق) فعل امر من وقی مع التفاته الی معناه علی أحوط.

    پنجم از مبطلات نماز این است که کسی عمداً حرف بزند ولو خیلی کم به دو حرف. آن دو حرف معنا هم نداشته باشد. نه یک مقدار بالاتر. از چیزهایی که نماز را باطل می­کند، حرف زدن است؛ معلوم است کسی  که در نماز حرف بزند، مثلاً بچه مهر را بردارد و این عمدا بگوید مهر را زمین بگذار و برو کنار، خوب نماز باطل است. یک مقدار بالاتر، ولو این حرفی که میزنیم معنا هم نداشته باشد؛ مثل اینکه مریض در نماز آه و ناله می­کند، می­فرماید: ولو دو کلمه نباشد، یک کلمۀ معنادار هم باشد نماز باطل است.

    برای فرمایش ایشان دلیل نداریم، اما شهرت هست. عین فرمایشات ایشان را قُدما، متأخّرین من جمله صاحب جواهر فرموده­اند، این عبارت ایشان، عبارتی است که مرحوم شیخ طوسی (ره) از قُدما، مرحوم شهیدین، مرحوم محقّق در کتاب «شرایع»، و شیخ المشایخ، مرحوم صاحب جواهر، و بعد هم مقرّرین در «حاشیۀ عروة» با شهرت این را فرموده­اند.

    اما دلیل برای این مطلب نداریم؛ چند روایت داریم، این روایت­ها را می­خوانم تا ببینیم آیا از این روایت­ها می­شود فرمایشات مرحوم سید را درآورد یا نه.

    روایات 1 از باب 25 از قواطع الصلاة، وسائل الشیعه، جلد 7، صفحه 281:

    صحیحۀ ابی بصیر، عن ابی عبداللّه (ع): «ان تکلمت أو صرفت وجهک عن القبلة فأعد الصلاة».

    اگر حرف زدی یا صورت را از قبله برگرداندی نماز باطل است.

    خوب این مسلم است، ضرورت است. و اما حرف مرحوم سید را نمی­رساند، بحرفین ولو مهملین غیر مفهمین بالمعنی. بحرف واحد به شرط دارای معنا، اینها دیگر در روایت نیست.

    و ظاهر روایت این است اگر حرف زدی نمازت باطل است، اگر رو از قبله برگرداندی نماز باطل است. اما اگر آه کشیدی نماز باطل است یا نه؟ اگر ناله کردی نماز باطل است یا نه؟ این را دیگر متعرضیم. بلکه یک مقدار می­رویم بالاتر، میدانیم اگر حرف بزند نمازش باطل است.

    اما اگر مهمل  حرف بزند مثل اینکه آه و ناله بکند نمازش باطل است یا نه را نمی­دانم، رفع لا یعلمون می­گوید نمازت باطل نیست. لذا با رفع لا یعلمون می­گوید این قدر متیقّن دارد، نه برو بالاتر، بگو اطلاق دارد، اما اطلاق را به او بگویند اگر حرف بزنی، خوب معنا این است که اگر حرف بزنی یعنی در نماز بگویی که در می زنند در را باز کن، اما در نماز حرفهایی که معنا ندارد مهمل  گویی بکند دیگر این را تکلمت اصلا دلالت ندارد و اطلاق نیست. اگر کسی بگوید اطلاق است در مقام بیان هم هست، باز شک داریم. آیا تکلمت که اطلاق دارد و مهمل  هم می­گیرد آیا ما نحن فیه مهمل  را می­گیرد یا نه؟ رفع لا یعلمون می­گوید نه.

    بنابراین این روایت بیشتر از این به ما نمی­فهماند، «ان تکلمت أو صرفت وجهک عن القبلة فأعد الصلاة» اگر صحبت کردیم به عرف بگویند این صحبت کرده است یعنی چه؟ می­گوید یعنی، در می­زنند، به بچه بگوید بیرون نرو، و اما اینکه در وقت بلند شدن یک ناله­ای بکند معنا ندارد این که معنادار هم هست، این که با حال می­گوید مریض هستم، ولی بالاخره مهمل  است، آیا این هم نماز را باطل می­کند یا نه، تکلمت مهمل  را نمی­گیرد، حتی کلام مهمل  را نمی­گیرد. اگر به شما بگویند یک چیزی بگو، یعنی حرف بزن، اما بگویند یک چیزی بگو، بگویی «مِن مِن»، مِن مِن که حرف زدن نیست، می­گوید بهت گفتم حرف بزن، نگفتم مِن مِن بکن.

    لذا اصلا اطلاق ندارد، اگر اطلاق داشته باشد در مقام بیانی، قدر متیقّن آن حرف زدن آن که عرف می­فهمد. علاوه بر این رفع ما لا یعلمون هم به ما می­گوید که اگر کلام باشد نماز باطل است، اما اگر مهمل  باشد نماز باطل نیست.

    روایات 6 از باب 25 از قواطع الصلاة، وسائل الشیعه، جلد 7، صفحه 282:

    فِي‏ الرَّجُلِ‏ يُصِيبُهُ‏ الرُّعَافُ قَالَ إِنْ لَمْ يَقْدِرْ عَلَى مَاءٍ حَتَّى يَنْصَرِفَ لِوَجْهِهِ أَوْ يَتَكَلَّمَ فَقَدْ قَطَعَ صَلَاتَه‏.

    اگر دماغت خون باز شد، و موقع دماغ باز شدن رویت را از قبله برگرداندی یا حرف زدی نمازت باطل است.

    این روایت دو اشکال دارد:

    یکی اینکه «ینصرف» یعنی بگوید دماغم باز شد، یک چیزی بیاور دماغم را بگیرم. این را می­گوید حرف زدن. و اما اگر حرف مهمل  باشد این روایت مهمل  را نمی­گیرد.

    یکی دیگر اینکه، در اصل مطلب اگر دماغ خون پیدا کرد نماز باطل است باید نماز را ترک کرد. برای اینکه بیش از درهم است و نماز باطل است اینکه در نماز آب بخواهد و دماغش را آب بکشد بگوید آب بیاور تا دماغم را آب بکشم این اصلا سالبه بانتفاع موضوع.

    روایات 5 از باب 25 از قواطع الصلاة، وسائل الشیعه، جلد 7، صفحه 282:

    صحیحة فضیل عن أبي جعفر (ع): «مَضَى‏ مِنْ‏ صَلَاتِكَ‏ مَا لَمْ تَنْقُضِ الصَّلَاةَ بِالْكَلَامِ مُتَعَمِّداً فَإِنْ تَكَلَّمْتَ نَاسِياً فَلَا شَيْ‏ءَ عَلَيْك‏».

    اگر عمدا حرف زدی نمازت باطل است، اما اگر عمدا حرف نزدی و سهوا حرف زدی نمازت باطل نیست.

    مورد فتوا هم هست حرف خوبی هم هست اما باز هم این ایراد من هست که کلام در اینجا یعنی مهمل  یا اینکه نه، کلام یعنی معنادار.

    اطلاق نیست اگر هم اطلاق داشته باشد عرفیت یعنی کلام معنادار و بالاخره حدیث رفع می­گوید اگر مهمل  گفتی نمی­دانیم نمازت باطل است یا نه، نماز صحیح است برای اینکه آنچه روایت داریم به ما می­گوید نماز باطل است اگر حرف بزنی و اما اگر آه و ناله بکنی به طوری که ولو حرف هم از آن پیدا شود ولی بی معنا باشد، اگر آه بکشی به طوری که بفهمیم مریض هستی آیا این هم نماز را باطل می­کند یا نه؟ ما می­گوییم نه، نماز باطل می­کند وقتی که حرف بزند عرفاً و مهمل  را عرف حرف نمی­داند، کلام نمی­داند بنابراین اشکال ندارد.

    اما این حرف من است ولی مرحوم سید جزماً می­فرماید نه، مهمل  باشد یا معنادار باشد نماز باطل است.

    اما عبارت مرحوم سید تعمدت الکلام بحرفین ولو مهملین، مهمل  یعنی چه، غیر مهملین للمعنی أو بحرف واحد بشرط کونه مفهم للمعنا. این دیگر مربوط به بحث نیست اگر یک حرفی پیدا کردیم  اما معنادار است و همین را تکرار می کند، مثلا بگوید غین یا بگوید قاف چون معنا دارد ولو یک حرف هم باشد باز هم نماز را باطل می­کند.

    این فرمایش مرحوم سید بود، بعد از اینکه گفتم مهمل  را نمی­گیرد، گفتم که اجماعی در مسئله هست البته اجماع مدرکی است اما این شهرت هست و اگر یادتان باشد چند روز پیش گفتم که استاد بزرگوار ما آقای بروجردی رضوان اللّه تعالی علیه از شهرت روایی و شهرت فتوایی نمی­توانستند صرف نظر بکنند و می­فرمودند این شهرت همان اجماعی که دلالت بر حجیّت دارد این هم دلالت بر حجیّت دارد و در مسئلۀ ما این هست.

    یعنی شهرت بسزایی روی این فرمایش مرحوم سید هست اگر کسی جرأت نداشته باشد مخالفت شهرت بکند مثل استاد بزرگوار ما آقای بروجردی یا مثل مرحوم سید، دیگر او شهرت برای ما کار میکند و میگوید مهمل  باشد یا معنادار اما اگر جرأت داشته باشد مخالفت شهرت روایی یا شهرت فتوایی بکند دیگر خواه ناخواه حرف مرحوم سید درست است اما با این جمله بگویم که: الخامس تعمد الکلام بحرفین ولو مهملین غیر مفهمین اجماعاً یا بشهرة بالقدما و المتأخّرین.

    و صلّی الله علي محمّد وَ آل محمّد

    چاپ دانلود فايل صوتي
    احکام
    اخلاق
    اعتقادات
    اسرار حج
    مناسک حج
    صوت
    فيلم
    عکس

    هر گونه استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع بلامانع می باشد.
    دفتر مرجع عاليقدر حضرت آية الله العظمى مظاهری «مدّظلّه‌العالی»
    آدرس دفتر اصفهان: خيابان عبد الرزاق – کوی شهيد بنی لوحی(16) – کوچۀ مدرسۀ قدسیه – پلاک(22) - کد پستی : 99581 - 81486
    تلفن : 34494691 -031          نمابر: 34494695 -031
    آدرس دفتر قم :خیابان شهدا(صفائیه)- کوی ممتاز- کوچۀ شماره 1(لسانی)- انتهای بن‌بست- پلاک 41
    تلفن 37743595-025 کدپستی 3715617365