جستجو :
اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَن صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَ في كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِداً وَ ناصِراً وَ دَليلاً وَ عَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً
امروز: ۱۴۰۱ سه شنبه ۱۸ مرداد


 
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دوازدهم: «خلوص»؛ جلسۀ پنجم
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دوازدهم: «خلوص»؛ جلسۀ چهارم
  • انتشار جلد ششم مجموعۀ سیروسلوک؛ «تحلیه»
  • پیام به کنگرۀ شهدای روحانیّت
  • عرضه تألیفات معظّم‌له در نمایشگاه کتاب تهران و نمایشگاه مجازی
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دوازدهم: «خلوص»؛ جلسۀ سوم
  • پیام به نشست ستاد تفسیر قرآن کریم استان اصفهان 15/1/1401
  • اطلاعیه عید فطر 1401
  • اطلاعیّۀ میزان فطره و کفّارۀ در سال 1401

  • -->

    رذیلت بیست و سوّم: لجاجت

    شرح فضیلت‌ها و رذیلت‌های اخلاقی

    رذیلت بیست و سوّم: لجاجت

    لجاجت، به معنای پافشاری و اصرار در موضوعی همراه با عناد، از جمله صفات رذیله است. به بیان روشن‌تر، اصرار بی جا دربارۀ چیزی و منصرف نشدن از آن، به هر قیمتی را لجاجت می‌نامند.

    قرآن‌کریم، افراد لجوج را چنین توصیف می‌کند که حاضرند سنگی از آسمان بر سر آنان فرود آید و به‌واسطۀ آن بمیرند یا عذاب شوند، امّا زیر بار حق و حقیقت نروند. آنان به خدا می‌گویند:

    >اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ أَوِ ائْتِنا بِعَذابٍ أَليمٍ<[1]

    آنچه بر خطر و رذالت این صفت شوم می‌افزاید، همراهی آن با عناد، ستیز و سرسختی است. گاهی انسان در اثر طغیان یكی از غرایز یا در پی تسلّط هوا و هوس، مرتکب گناه می‌شود. قرآن شریف این حالت را «جهالت» نامیده و معلوم است كه توبه از این نوع گناه پذیرفته است؛ امّا اگر ارتكاب گناه در اثر عناد و از روی طغیان‏گری و انکار حق باشد، «لجاجت» نام دارد که توفیق توبه را از انسان سلب کرده، او را از آمرزش الهی محروم می‌سازد.[2]

    این صفت ناشایست و گمراه کننده، از پافشاری روی حرف و نظر خود و اصرار برای به کرسی نشاندن مواضع و دیدگاه‌ها، حتی در مسائل جزئی آغاز می‌شود و استمرار آن، رفته رفته انسان را به کفر جحودی مبتلا می‌سازد. کفر جحودی آن است که انسان با علم و یقین به چیزی، آن را انکار کند. قرآن‌کریم، ریشۀ کفر جحودی را ظلم و برتری‌جویی دانسته، می‌فرماید:

    >وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوًّا فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُفْسِدينَ<[3]

    از جمله اسباب و عوامل پدید آورنده یا تشدیدکنندۀ لجاجت، عبارتند از: تقلید کورکورانه، دوری از تفکّر، ابتلا به تکبّر و خودخواهی، وابستگی و تعلّق خاطر به دارایی‌های مادی یا معنوی، تعصّب در ایجاد هرگونه تغییر و نیز تنبلی و راحت‌طلبی‏.

    رذیلت لجاجت، آثار شوم و مخرّبی نیز در پی دارد. در ادامه به برخی از پیامدهای آن به‌صورت فهرست‌وار اشاره می‌گردد:

    لجاجت، یکی از عوامل و اسباب ابتلا به کفر است و آدمی را از درک آیات الهی محروم ساخته، او را به انکار آیات، تکذیب انبیاء و حتّی به قتل انبیای الهی وادار می‌سازد. این صفت رذیله، عامل گناه، عصیان و تباهی است، باعث کوردلی و قساوت قلب می‌شود، ‏مانع وحدت و منشأ اختلافات خانوادگی، اجتماعی و سیاسی بوده، آتش کینه، دشمنی، جنگ و خون‌ریزی را روشن می‌کند. افزون بر این، انسان لجوج، قدرت تصمیم گیری صحیح و مدیریت بر امور زندگی را از دست می‌دهد و نمی‌تواند عاقبت اندیشی کند؛ از این رو در دنیا همواره محکوم به شکست و هلاکت است و در آخرت نیز جایگاهی جز جهنّم نخواهد داشت.

    راهکار اساسی رفع و درمان ملکۀ لجاجت، عمل بر ضدّ آن و مخالفت با خواست آن است. اگر انسان در حرف و نظر خود پافشاری نداشته باشد و با انعطاف‌پذیری، قدری از مواضع خویش کوتاه بیاید و با کنار گذاشتن سرسختی، حرف و نظر دیگران را نیز بپذیرد، به‌تدریج می‌تواند این صفت خطرناک را از دلش رفع یا دست کم آن را سرکوب نماید. این تمرین، می‌تواند از خانه و در بین اعضای خانواده، به‌ویژه بین زن و شوهر آغاز گردد تا علاوه بر بهبود روابط خانوادگی، در صحنۀ اجتماع و نیز در رابطۀ انسان با خداوند متعال و در برخورد با معنویات نیز اثرگذار باشد.



    [1] . الأنفال، 32: «خدایا، اگر این [كتاب‏] همان حقِّ از جانب توست، پس بر ما از آسمان سنگ‌هایی بباران یا عذابی دردناك بر سر ما بیاور.»

    [2] . ر.ک: سیر و سلوک؛ توبه؛ فصل سوم.

    [3] . النمل، 14: «و با آنكه دل‌هایشان بدان یقین داشت، از روی ظلم و تكبّر آن را انكار كردند. پس ببین فرجام فسادگران چگونه بود.»

    احکام
    اخلاق
    اعتقادات
    اسرار حج
    مناسک حج
    صوت
    فيلم
    عکس

    هر گونه استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع بلامانع می باشد.
    دفتر مرجع عاليقدر حضرت آية الله العظمى مظاهری «مدّظلّه‌العالی»
    آدرس دفتر اصفهان: خيابان عبد الرزاق – کوی شهيد بنی لوحی(16) – کوچۀ مدرسۀ قدسیه – پلاک(22) - کد پستی : 99581 - 81486
    تلفن : 34494691 -031          نمابر: 34494695 -031
    آدرس دفتر قم :خیابان شهدا(صفائیه)- کوی ممتاز- کوچۀ شماره 1(لسانی)- انتهای بن‌بست- پلاک 41
    تلفن 37743595-025 کدپستی 3715617365