توجّه به اين نكته مهمّ است كه از نظر قرآن كريم، بلكه از نظر عقل، پذيرش توبه از سوي پروردگار متعال هيچ شرطي ندارد و به صرف پيدا شدن حالت دروني پشيماني از گناه، توبه پذيرفته ميشود. امّا بايد دانست كه لازم? پشيماني، تصميم بر ترك گناه و عمل بر طبق دستورات الهي است؛ زيرا اگر كسي تصميم بر ترك گناه نداشت و يا بر اساس فرمان الهي عمل نكرد، در حقيقت نسبت به گناه خود پشيمان نشده است.
اگر کسي به راستي توبه کند، يعني توب? او با ترک گناه همراه باشد، به يقين بداند كه خداوند گناهان او را ميآمرزد و بالاتر اينکه سيّئات و بدي هاي او به حسنات و نيکيها مبدّل خواهد شد. چنانچه مي فرمايد:
>إِلاَّ مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ<[1]
هنگامي که خداوند رحمان و رحيم توب? بند? خويش را ميپذيرد، پروند? سياه و پر از گناه او را به پروند? درخشاني تبديل ميکند که در صفح? اول آن توبه نمايان است و درخشندگي دارد.
حال ممكن است اين سؤال حاصل شود كه چگونه در آياتي از قرآن کريم، شرايطي براي توبه ذكر شده است؟ مثلاً در آيات 17 و 18 سور? نساء، چهار شرط براي پذيرش توبه از سوي حقتعالي بيان شده است.
>إنَّمَا التَّوبَةُ عَلَي اللهِ لِلَّذينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَريبٍ [...] وَ لَيْسَتِ التَّوبَةُ لِلَّذينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتّي إذَا حَضَرَ اَحَدَهُمُ الْمَوتُ قَالَ إِنّي تُبْتُ الآنَ وَ لاَ الَّذينَ يَمُوتُونَ وَ هُمْ كُفّارٌ<[2]
در حقيقت، (پذيرش) توبه كه (طبق وعده الهى) بر عهده خداوند است، براى كسانى است كه كار زشت را از روى نادانى انجام مىدهند، سپس به زودى (پيش از معاينه مرگ) توبه مىكنند [...] و براى كسانى كه همواره گناهان را مرتكب مىشوند تا چون مرگ يكى از آنان فرا رسد (يقين به مرگ پيدا كند يا حواس ظاهرشان آثار عالم برزخ را درك نمايد) گويد: من الآن توبه كردم و نيز براى آنان كه در حال كفر مىميرند (پذيرش) توبه نيست.